Komitet Odnowy Kopca im. Gen. Józefa Hallera w Toruniu
Blog > Komentarze do wpisu
Biografia gen. Józefa Hallera

Gen. Józef Haller w Toruniu w czasie zjazdu Związku Hallerczyków w 1933 r.

Józef Haller de Hallenburg - generał broni Wojska Polskiego, legionista, mąż stanu, działacz polityczny i społeczny, filister honoris causa Polskiej Korporacji Akademickiej „Baltia", brat stryjeczny gen. Stanisława Hallera de Hallenburg.

Józef Haller urodził się 13 sierpnia 1873 roku w Jurczycach koło Krakowa. Do dziewiątego roku życia wychowywał się wraz z licznym rodzeństwem na wsi. Należał obok innych członków rodziny do Sodalicji Mariańskiej oraz do Trzeciego Zakonu Świeckiego Franciszkańskiego (tercjarzy).W 1882 r. jego rodzina przeniosła się do Lwowa. J. Haller ukończy w tym mieście szkołę powszechną i gimnazjum. W latach 1889-95 studiował w austriackich szkołach wojskowych, m.in. w Wiedniu. Armii austriackiej poświęcił 17 lat życia (1895-1912), odchodząc z niej w stopniu kapitana. Związał się także z powstającym od 1911 r. ruchem skautowym i Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół". W 1913 r. przeniósł się do Lwowa, gdzie został m.in. instruktorem wojskowym drużyn Sokoła. Po wybuchu I wojny światowej włączył się w organizację Legionu Wschodniego. Następnie został dowódcą 3. pułku piechoty w II Brygadzie Legionów i 30 września 1914 r. wyruszył wraz z nią z Krakowa na Węgry.
Wśród legionistów słynął z wielkiej religijności. W 1916 r. został dowódcą II Brygady Legionów. W lutym 1918 r. po zawarciu przez Niemcy i Austrię traktatu z Ukrainą wypowiedział posłuszeństwo Austrii, przebił się przez front i wkroczył na tereny Rosji. W czerwcu 1918 r. wyruszył do Francji, tam organizuje i zostaje dowódcą Armii Polskiej. W kwietniu 1919 r. wkracza ze swoją Błękitną Armią do Polski. W październiku 1919 r. Hallerowi powierzono dowództwo Frontu Pomorskiego, utworzonego w celu pokojowego i planowego zajęcia Pomorza, przyznanego Polsce na mocy ustaleń Traktatu Wersalskiego. Zgodnie z planem przejmowanie ziem pomorskich rozpoczęło się 18 stycznia 1920 r. od przejęcia Torunia przez oddziały 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty. Poszczególne miejscowości przejmowano od wycofujących się wojsk niemieckich aż do 11 lutego 1920 r., kiedy to ostatni żołnierze opuścili Gdańsk. Dnia 10 lutego 1920 r. generał Haller wraz z ministrem spraw wewnętrznych Stanisławem Wojciechowskim oraz nową administracją Województwa Pomorskiego przybył do Pucka, gdzie dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem.
W czasie najazdu wojsk sowieckich w 1920 r. dowodził Frontem Północno-Wschodnim (w klasztorze na Jasnej Górze znajduje się ofiarowany złoty zegarek, który gen. Haller otrzymał od amerykańskich weteranów wojennych z napisem „Cześć Pogromcy Bolszewików"). Od 1922 r. do wybuchu II wojny światowej mieszkał w majątku w Gorzuchowie pod Grudziądzem. Po wojnie Józef Haller pełnił funkcję m.in. Generalnego Inspektora Artylerii (w latach 1920-26) i przewodniczącego Najwyższej Wojskowej Komisji Opiniującej. Był członkiem Rady Wojennej, przewodniczył Związkowi Hallerczyków, a od 3 lipca 1920 do 4 lutego 1923 przewodniczył Związkowi Harcerstwa Polskiego. W latach 1922-27 był posłem na Sejm z listy Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej.
W 1926 r. sprzeciwił się zamachowi majowemu Józefa Piłsudskiego, w tym samym roku marszałek Piłsudski przeniósł go w stan spoczynku. W latach 1936-1939 był jednym z organizatorów i przywódców opozycyjnego wobec sanacji Frontu Morges. 10 października 1937 r. na Kongresie Konstytucyjnym Stronnictwa Pracy został wybrany na stanowisko prezesa Rady Naczelnej SP
Tuż po wybuchu wojny w 1939 r. emigruje do Francji, potem do Anglii. W środowisku emigracyjnym został ministrem oświaty. W 1944 r. wystąpił przeciw współpracy z PKWN i rządem Polski Ludowej. Po wojnie pozostał na emigracji w Londynie. Tu umarł 4 czerwca 1960 r. W 1993 r. jego prochy sprowadzono do Polski i złożono w kościele garnizonowym pw. św. Agnieszki w Krakowie.

Gen. Haller - tytuł honorowego obywatela Torunia odebrał 18 stycznia 1921 r. w rocznicę wkroczenia do miasta dowodzonych przez niego oddziałów.

 

 

piątek, 24 kwietnia 2009, kopiec.hallera